De Vlaamse overheid maakt € 1,94 miljoen vrij voor de restauratie van 2 monumentale kerken in Gent. Dat maakte Erfgoedschepen Christophe Peeters samen met Vlaams erfgoedminister Ben Weyts bekend. In de 12^de eeuwse Sint-Jacobskerk aan de Vlasmarkt wordt kordaat ingegrepen tegen de ernstige waterinsijpeling die onomkeerbare schade dreigt aan te richten. De gevels en het dak worden grondig aangepakt, de goten worden volledig vernieuwd en hardnekkige lekkages worden opgelost. In de 13^de eeuwse Sint-Niklaaskerk aan de Korenmarkt wordt het unieke orgel in ere hersteld, zodat het na 60 jaar van gedwongen stilte weer bespeelbaar wordt met de oorspronkelijke klanken.

Gent heeft een lang en rijk verleden: van een kleine nederzetting aan de samenvloeiing van de Leie en de Schelde groeide de stad uit tot één van de machtigste steden van Europa. Figuren zoals Jacob van Artevelde en Keizer Karel markeren de Gentse geschiedenis, die zich uitstrekt van middeleeuwse pracht tot de industriële revolutie, met tot op vandaag talloze sporen in het stadsbeeld. De Arteveldestad bezit ook monumentale kerken, met onder meer de Sint-Niklaaskerk aan de Korenmarkt en de Sint-Jacobskerk bij de Vlasmarkt. Deze 2 indrukwekkende kerken hebben echter wel dringend nood aan restauratiewerken om hun toekomst veilig te stellen.

Sint-Jacobskerk terug waterdicht

Zo maakt de Vlaamse overheid bij hoogdringendheid € 1,43 miljoen vrij voor de restauratie van de Sint-Jacobskerk aan de Vlasmarkt. De 12^de eeuwse kerk is 1 van 3 Romaanse kerken in het Gentse stadscentrum en werd gebouwd in Doornikse zandsteen. De Sint-Jacobskerk geldt als de oudste kerk in de Nederlanden die aan deze patroonheilige is gewijd en herbergt waardevolle kunstschatten, zoals de 16^de eeuwse sacramentstoren en het schilderwerk in de Kapel van de Trinitariërs. Maar uit een inspectierapport van Monumentenwacht blijkt dat de kerk anno 2026 in slechte staat is en dat er zelfs onomkeerbare schade kan optreden door historische én huidige waterinfiltratie via de daken en goten. Met steun van Vlaanderen zullen daarom restauratiewerken uitgevoerd worden aan de daken en gevels van het koor, de transepten en de sacristie, zodat er geen water meer kan binnendringen. De totale kostprijs werd geraamd op € 2,66 miljoen, waarvan Vlaanderen de helft op zich neemt. De andere helft wordt gedragen door de Stad Gent.

Orgel Sint-Niklaaskerk opnieuw bespeelbaar

De Vlaamse overheid maakt daarnaast ook € 517.000 vrij voor de Sint-Niklaaskerk aan de Korenmarkt. Deze 13^de eeuwse kerk is een mooi voorbeeld van de Scheldegotiek en valt op door haar vieringtoren van 76 meter hoog. Het monument herbergt een bijzonder 19^de eeuws orgel van de Franse orgelbouwer Aristide Cavaillé-Coll. Dat orgel is echter al sinds 1964 onbespeelbaar en ondertussen sterk verwaarloosd. Door langdurige werken aan de kerk werd het destijds volledig ingekist en op betonpalen geplaatst. De kist werd pas in 2010 verwijderd en het instrument werd recent opnieuw waterpas gezet. Na decennia wachten kan nu dankzij Vlaamse steun eindelijk een totaalrestauratie starten, zodat het orgel opnieuw zal klinken zoals in 1856.

Omdat de restauratie uitzonderlijk in de kerk zelf gebeurt, zal er een tijdelijk restauratieatelier ingericht worden. Dat gebeurt met glazen wanden zodat bezoekers de werken kunnen volgen. Zo krijgen bezoekers een unieke inkijk in het restauratieproces. De totale kostprijs werd geraamd op € 1,18 miljoen, waarvan Vlaanderen 45% financiert. De Stad Gent neemt de overige kosten op zich.  Na de werken zullen er opnieuw concerten plaatsvinden, en voor het eerst in 60 jaar met dit orgel. De kerk is dagelijks open en krijgt nu dus ook tijdelijk een restauratieatelier.

Het Verhaal van Gent en Vlaanderen

“Het Cavaillé-Coll-orgel is een van de meest uitzonderlijke erfgoedstukken die Gent herbergt, en tegelijk een van de meest miskende. Wereldwijd zijn er nauwelijks instrumenten uit deze vroege periode van Cavaillé-Coll bewaard gebleven, en geen enkel is zo compleet en authentiek als dit Gentse exemplaar. De weinigen die het nog hebben kunnen meemaken beschrijven de klank van het orgel als een onweer dat je tot op de Korenmarkt kon horen donderen. We geven dit instrument zijn stem terug en daarmee ook een stuk van de ziel van onze stad”, zegt Gents schepen van Erfgoed en Erediensten Christophe Peeters. “Tegelijk zorgen we er met de dringende restauratie van de Sint-Jacobskerk voor dat ook een van de oudste en meest betekenisvolle kerken van Gent beschermd wordt voor de volgende generaties”.